Ôi, cách đây 15 năm trường thực nghiệm như một lựa chọn bất đắc dĩ, mà nay lại chen nhau thích cánh xin vào, thời thế khác rồi, nền giáo dục trì trệ quá rồi, điều tốt xấu trong xã hội trắng đen lẫn lộn rồi. Bây giờ thì tôi không còn phải lo lắng xin cho con đi học, nhưng nhìn thấy cảnh phụ huynh chen chúc giật đổ cổng trường, mà thấy buồn sao…

 Trong diễn đàn văn nghệ của ĐÀi Tiếng nói VN ngày 10/5/2012, nhà văn Nguyễn Xuân Hưng, Văn Chinh và Hà Phạm Phú đã nói về tiểu thuyết lịch sử -Nguyễn Xuân Hưng: Tiểu thuyết thoát khỏi cái bẫy minh họa chỉ khi tìm hiểu chiều sâu văn hóa. -Văn Chinh: Không nên cưỡng ép lịch sử. -Hà Phạm Phú: Viết tiểu thuyết lịch sử là giải mã lịch sử.

... hai cô cậu sinh viên hỏi nhau: Này, Long Thành cầm giả ca là gì? Rồi người kia ngờ ngợ nói: Có lẽ chữ "cầm" in nhầm, phải là "Long Thành cấm giả ca", chắc là bộ phim về chống… hát nhép.

Hai vấn đề lớn được đặt ra: Một là, có một sự đứt gãy văn hóa đang thực sự tồn tại trong xã hội đương đại của chúng ta và hai là, có một sự ẩu, không nghiêm túc của các nhà làm phim, họ là một bộ phận mang danh trí thức.

 Dùng ngựa thì có thể không cần đường nhựa hay đường bê tông, không cần cầu, ngựa có thể bơi qua sông, quất một roi có thể phóng qua vực như Lưu Bị thời Hán, vừa oai phong vừa mát mẻ như đi máy bay mui trần. Nhà thượng lưu có thể bán xe Audi, Mẹc, BMV thừa sức đóng xe ngựa sang trọng. Vấn đề của chúng ta bây giờ chỉ là kiến nghị Nhà nước học tập Tần Thủy Hoàng Doanh Chính, là quy chuẩn đường, cả đường đất lẫn đường gạch, đường nhựa, theo kích thước trục xe. Việc ấy thì Bộ Giao thông thừa sức làm trong kế hoạch một nhiệm kỳ.

 

 Phí ô tô thì nước nào có ô tô chạy đều có cả. Nước ta cũng đã có. Họ chỉ có không thêm nếm để phí chồng phí thôi. Mà họ cũng không lý luận chuyện đóng phí thêm là yêu nước… thêm.

 

 Tôi có lý do để quan tâm đến số phận ông Tô Hiệu (và cũng định viết về ông ấy). Về giai thoại cây đào Tô Hiệu, tôi rất chú ý tìm hiểu xem trong văn bản, chứng thư nào nói về chuyện này sớm nhất, hay nhân chứng nào chứng thực chuyện này.

 

 Mấy tuần rồi, người miền Bắc chờ đợi một ngày nắng, chờ đến tiết Thanh Minh.

Năm nay mùa xuân dài, ngày nồm ẩm lê thê. Không khí đầy hơi nước. Ẩm mốc tấn công, mọi vật rỉ nước. Cứ bức bối cái không gian âm u, trầm lắng. Bầu trời thấp, xám xịt. Mưa lây phây lúc có lúc ngừng rất ẩm ương. Đây là những ngày dài chuyển mùa rất khó chịu.

Tiết Thanh Minh còn đang đâu đó ở chân trời phía trước. Bây giờ tôi đã mơ về một ngày nắng lên, bầu trời cao trong xanh, vạn vật bừng tươi sáng. 

 Tôn giáo nói chung là kỳ thị phụ nữ. Thế giới văn minh có mấy tôn giáo lớn, thì địa vị phụ nữ đều rất thấp kém. ...Thế mà tôn giáo bản địa Việt Nam thờ vị giáo chủ tối cao là một bà mẹ. Đạo Mẫu phát sinh ở Việt Nam coi người phụ nữ là chúa tể, sinh ra vạn vật. Hành lễ của Đạo Mẫu có lẽ là… vui nhất so với các loại đạo. Ba mươi sáu giá đồng, cứ một người mà lúc thì nam, lúc lại là nữ, chuyển giới chóng mặt. Khi là cô khi là cậu. Có lẽ Liên Hiệp Quốc bây giờ mới cổ vũ cho bình đẳng giới, chứ người Việt biết đến bình đẳng giới lâu lắm rồi.

 

 Ông Lang giật mình: Té ra mình không bằng đứa cháu lớp Một. Cái chân lý đơn giản thế mà mình không nghĩ đến, cứ đổ tội tình lên con cháu. Ông Lang giật mình: Mình cổ hủ đã vậy, sao bố chúng nó cán bộ cán beo cả mà không tham mưu cho mình một lời…?

Hôm qua tôi về xóm, thấy nhà ông Lang Thá đang làm đường. Đám con cháu ông Lang bảo tôi: Ông nhà em bây giờ làm Bộ trưởng giao thông rồi, bác ạ. Tôi cười kha kha. Lẽ nào lại như vậy. Dĩ nhiên là chúng nó đùa.

 Phải rồi, ngày thường thì ăn có mời, làm có khiến, anh không mời tôi đố tôi đến chỗ anh, trừ phi đến xin xỏ nhờ vả gì. Còn ngày Tết… Đó cũng là một cái hay của Tết. Con người ta sống người hơn. Hóa ra ngày thường chấp nhặt, làm cho người ta nhỏ bé. Tết khác ngày thường như thế… Vui thay.