Cần Tiến sĩ Y khoa, không cần Tiến sĩ Bác sĩ
Vẫn là chuyện CHÍNH DANH. Nếu chính danh thì không giả dối.
Ta thường nghe người ta giới thiệu ông XYZ là Tiến sĩ Bác sĩ, hôm qua gặp một bậc thầy về chữa bệnh (ông đã hiu rồi) bảo tôi: Đừng nghe nó giới thiệu Tiến sĩ Bác sĩ cho cậu chữa bệnh. Vì sao? Vì có thằng Bác sĩ đi học Tiến sĩ quản lý y tế, hoặc lậy giời nó học Tiến sĩ quản lý kinh tế, Tiến sĩ xây dựng Đảng, rồi nó gắn cái mác Tiến sĩ vào trước chữ Bác sĩ, cái này cần cho khai lý lịch với Chính quyền và Tổ chức đảng, cần gì cho bệnh nhân.
Tôi bảo: Thế thì làm sao bây giờ?
Bậc thầy nói: Đợi cho thời thế tiến về thời xa xưa của chúng tớ, phải nói là Tiến sĩ Y khoa. Khi đã Tiến sĩ Y khoa rồi, thì cần đéo gì chữ Bác sĩ nữa, nó còn dạy bọn Bác sĩ nhé.
Ừ phải. Tôi vốn được đào tạo từ lò Đại học Bách khoa. Tôi nhớ ra, chả có ông Tiến sĩ (khoa học kỹ thuật) nào gắn thêm mác Kỹ sư vào chức danh cả. Có Tiến sĩ Toán tính, Tiến sĩ điều khiển học, Tiến sĩ Vật lý, Tiến sĩ Hóa học, hoặc Tiến sĩ Công nghệ Hóa học, Tiến sĩ Hóa Dầu, Tiến sĩ Động lực, Tiến sĩ Hóa vô cơ (hoặc hữu cơ), Tiến sĩ Điện hóa, Tiến sĩ Tin học... Vân vân loại tiến sĩ, ngành nghề phân môn càng nhỏ càng ...có. Với Y khoa, còn có Tiến sĩ Nha khoa, Tiến sĩ Nhãn khoa... nhưng tôi toàn thấy người ta nói Tiến sĩ Y khoa là đáng nể lắm rồi.
Sau này, người ta cho chữ "khoa học" vào sau chữ tiến sĩ, là hơi thừa. Học vị tiến sĩ là của "bọn" nghiên cứu khoa học, chứ sao phải gắn vào đó làm gì. Nhưng nó có cái lý rắc rối, là các bác Tiến sĩ muốn phân biệt với các Phó Tiến sĩ một đêm được bỏ chữ Phó đi, thành Tiến sĩ cả với nhau. Kể ra cũng chả nên cố chấp đến thế. Rồi các bác Phó Tiến sĩ Liên Xô sẽ và đã hiu hết, còn đâu mãi mà phân biệt
Với ngành giáo dục, các thầy cô dạy Toán, dạy Lý, dạy Hóa, dạy môn xyz, nếu trở lại trường làm Tiến sĩ Toán, Tiến sĩ Lý, tiến sĩ Hóa, tóm lại là tiến sĩ Xyz thì rất khó, phần lớn là làm Tiến sĩ Quản lý giáo dục, cho nên nhiều thày chỉ thích nói gọn là Tiến sĩ Nhà giáo Ưu tú ABC, hay Tiến sĩ ABC, ý thày là thày khoe cái tiến sĩ, chả cần phụ huynh hay học sinh biết tiến sĩ cái môn của thày hay gì.
Xã hội ta sính bằng cấp không phải lối. Trí thức nước ta cũng không có tự trọng. Làm tiến sĩ, nhưng cá mè một lứa xưng danh tiến sĩ cả, chả biết tiến sĩ về cái gì, để làm gì, hay là để cho oai, dọa người không biết, chứ người biết thì không coi ra gì. Hồi tôi còn làm báo, dự hội nghị về xây dựng đô thị, có ông được giới thiệu là Tiến sĩ đến dự, Ban tổ chức do tổ chức nước ngoài hỏi ông tiến sĩ gì, là tiến sĩ Triết học, triết học gì... vân vân. Rồi họ ngẩn tò te: Chúng tôi không biết ngài tham luận vấn đề gì. Ông bèn nói tôi là Vụ trưởng Vụ X, họ nói dứt khoát: Vậy thì ngài chỉ cần báo chức danh Vụ trưởng Vụ X thôi. Dứt khoát đàng hoàng. Nếu ông Vụ trưởng Vụ X kia đi dự hội nghị Triết học mà ông ấy nghiên cứu, thì nên bỏ cái chức danh Vụ trưởng đi, ngẩng mặt mà lập ngôn thì ai cũng bái phục chứ. Sính danh vị đã đến mức ung thư toàn xã hội rồi.
Cũng vậy, bọn nhà văn có người cứ thích réo rắt "Nhà văn nhà báo Tiến sĩ Nghệ sĩ Cử nhân Kiều Vân Vi". Chẳng để làm gì, chỉ làm trò