Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Bình luận

Giết chết tiếng Việt

Qua 50 trận bóng đá, nhiều tiếng kêu về việc anh bình luận tường thuật bóng đá trực tiếp. Có một cảm giác anh ta nói và nói, nghe phát chán, nghe tức anh ách.

Nhưng một thời gian xem liên tục, có những hôm 2 trận cùng giờ, tôi mới nhận ra chỉ có 1 anh (hình như tên là Tạ Biên Cương gì đó) nói khiến người nghe khó chịu, còn mấy anh khác thì ít mắc lỗi, nghe cũng được chứ không đến nỗi nào, có hôm ở Vtv6 nghe chán quá, chuyển sang vtv2 thì nghe lại được. Đúng là tại người nói thôi.

Anh TBC này nói rặt kiểu văn tây, văn dịch ngớ ngẩn, nói những câu trúc trắc trục trặc, thừa chữ, rườm rà tối nghĩa.

Các ví dụ sau chộp tình cờ.

-"Trận đấu đang tiếp tục được diễn ra". Văn dịch rườm rà. Người Việt nói đơn giản: "Trận đấu vẫn tiếp tục"

-"Luôn tạo ra một sự nguy hiểm của mình". Tại sao lại là một sự nguy hiểm, mà lại... của mình? Người Việt nói "Luôn tạo ra tình huống nguy hiểm cho đối thủ".

-"Yamuchi không có được một đường khống chế bóng thành công". Tại sao lại cần rất nhiều chữ, thể bị động để nói về việc "Yamuchi không điều khiển được bóng" hoặc anh ta dắt bóng bị lỗi. Hoặc vứt 4 chữ "có được một đường".

-"Ông Ivanca đang tạo cơ hội cho các cầu thủ của mình". Đó là lúc huấn luyện viên thay cầu thủ. Ông ấy tạo cơ hội cho cầu thủ, thế là hiểu. Người Việt không nói "của mình" như thế hoặc như câu "Mesi đã ghi được bàn thắng của mình", "Ronaldo tạo ra cú sút của mình". Người Việt nói "Mesi ghi được bàn thắng", "Ro đã sút (mạnh hay yếu...)"

-"Các cầu thủ Bồ Đào Nha không có các phương án tấn công để thực hiện". Tại sao lại cần thêm "để thực hiện"? Câu văn tiếng Anh có thể như vậy, đây là một câu dịch ngớ ngẩn.

-"Các cầu thủ Uruguay di chuyển rất rộng, và điều đó đã tạo nên một sự khó lường". Nếu chỉ cần đơn giản "Các cầu thủ U di chuyển rộng, khiến cho đối thủ khó lường", cần gì phải "và điều đó... một sự"

-"Cavani rất biết tận dụng các cơ hội mà đồng đội tạo ra cho mình". Lại "cho mình" và "tạo ra"

-"Đường chuyền đang được thực hiện có sự bất ngờ". Người Việt giỏi nói sẽ thốt lên "Đường ban thật bất ngờ".

-"Mặc dù đang di chuyển rất nặng nề, cầu thủ này vẫn cho thấy anh vẫn có một nền tảng thể lực rất sung mãn". Câu này nói về cầu thủ Uruguay trận với Bồ. Một câu vô nghĩa. Ai biết di chuyển nặng nề mà lại là nền tảng thể lực sung mãn là như thế nào?

-"Worldcup năm nay đã mang đến rất nhiều những điều bất ngờ". Kiểu văn Tây, như tiếng Anh với mạo từ the, a, với số nhiều, thời quá khứ. Tại sao phải "rất nhiều những"? World cup năm nay (có) nhiều bất ngờ. Người Việt nói ẩn sở hữu, ẩn số nhiều, ẩn mạo từ. Ví dụ nói "con ruồi bay vo ve", đó là nói về một con ruồi, không cần "một" như a tiếng Anh, còn "con ruồi đó/này/kia" thì như dùng the của tiếng Anh. Nhiều con ruồi thì nói "đàn ruồi"

Tóm lại, anh TBC kia dùng câu tối nghĩa, văn dịch rườm rà không phải kiểu văn tiếng Việt. Mà cứ nói nhiều, lặp đi lặp lại, rót vào đầu người ta, nên người ta có cảm giác rác tai không chịu được. Đã vậy, tần suất các từ lặp đi lặp lại như được, bị, tạo ra, của mình, đã, những... Thật ra là anh ta có vốn từ rất nghèo nàn. Chỉ có bấy nhiêu từ để dịch văn tây ra tiếng Việt rất ngớ ngẩn.

Vấn đề là, tại sao lại để một người kém tiếng Việt như vậy nói mãi, trong khi những người khác không được nói ở những trận trực tiếp bóng đá? Đó là vấn đề có tính phổ biến ở đất nước ta. Người kém làm mẫu cho người khác. VTV không ý thức được họ đang giết chết tiếng Việt. Sự xử trảm tiếng Việt cứ diễn ra phô trương trước mọi người ngày này qua ngày khác. Đừng nghĩ nó không tác động gì vào đời sống chúng ta. Sáng nay đi qua ngã tư Lê Văn Lương - Láng, thấy cái bảng hiệu này đậm phong cách VTV bóng đá Tạ Biên Cương: "Đội ứng trực xử lý thoát nước và dịch vụ". Loại đội tên như thế này chỉ bây giờ mới có. Ngày xưa đặt đơn giản "Đội dịch vụ xử lý thoát nước" là ok rồi. Hoặc chỉ cần "Đội dịch vụ thoát nước".

Vấn đề giết chết tiếng Việt đang xảy ra trên bình diện quốc gia, xảy ra phô trương mà đi đầu là VTV với việc tường thuật bóng đá.