Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Truyện ngắn

Mối tình đầu của người thợ thổi

Trong căn nhà của em, khi nhìn những đồ vật sáng lung linh liên hoan trong hạnh phúc, hẳn là em có nhớ đến tôi? Không phải như nhớ về một người tình đã yêu em, mà chỉ đơn giản là nhớ về một người đã làm ra các đồ thuỷ tinh tuyệt đẹp ấy. Chỉ cần em biết rằng tôi đã thổi tâm hồn tôi vào thuỷ tinh và lửa trong một phút say mê hào hứng vì em.

Tôi sinh ra trong gia đình có bố mẹ làm thợ thuỷ tinh. Lên bảy, tôi đã biết xem màu lửa trong nồi cổ vịt đến mức nào thì bố tôi có thể chọc que khều vào để lấy mồi. Bố tôi thổi những mồi lửa đỏ ấy thành những hình thù kì lạ. Tôi cũng chơi trò thổi bong bóng xà-phòng và tưởng tượng ra một ngày nào đó, mình cũng thổi thuỷ tinh như bố. Những cái bong bóng của tôi bé tẹo bứt khỏi đầu cuống rơm, vân vi màu sắc bay lơ lửng lên trời. Nó bay đến đâu? Còn những đồ thuỷ tinh của bố thì va vào nhau leng keng trên bàn, sẽ óng lên trong các gian nhà sang trọng. Những đồ vật đẹp đẽ ấy theo nhau đi hết, chứ không hề ở lại nhà tôi. Vì sao? Anh Bá tôi bảo: " Vì nhà mình nghèo!" Anh còn bảo: " Thế cho nên bố mới làm thợ thổi". Tôi không tin. Tôi cứ nghĩ mãi về trò chơi thổi bong bóng của người lớn. Tại sao những bong bóng màu ấy không thể ở lại những nhà tuy không giàu có mà đầm ấm.

Tôi mười tuổi, mẹ tôi qua đời. Mẹ bị ho rất lâu, cơ thể gày gò, quắt queo. Mẹ chỉ dám làm việc ở xa lò. Hình như cái nóng kinh khủng của lò lửa đã thiêu đốt mẹ, làm cho mẹ khô héo đi. Tôi hỏi điều đó, anh Bá bảo: " Một ngàn bốn trăm độ! Mày biết quái gì...". Sao lại không? Tôi đang muốn biết cơ mà. Anh quát: " Mày đừng biết là hơn, làm thợ thuỷ tinh khổ lắm!". Khi đó anh Bá đã phải đi làm. Anh làm nhưng không thích nghề. " Tao chỉ làm tạm, rồi sẽ xin đi tàu sông. Làm cái nghề này rồi ho lao mà chết." Bố tôi biết vậy, rất bực. Bố tôi truyền nghề cho nhiều người, thế mà không thể truyền cho con? Mấy năm sau, anh Bá đi tàu sông thật. Anh bỏ nghề như trút được một món nợ.

Tôi vốn hiền. Quen nghe lời bố mẹ. Và cái nghiệp nhà cũng đã quen thuộc với tôi, tất yếu như cơm ăn áo mặc. Thế mà ngày bố tôi bảo tôi đi làm thợ thuỷ tinh, tôi cũng băn khoăn. Nhìn quanh bạn bè: những đứa giỏi đi đại học, nhiều đứa đi đâu đi đâu, nào tàu biển, nào hải quan , chí ít cũng có công nhân cơ khí. Còn tôi , đành vậy... Tôi còn trẻ, trước tiên cứ đi làm, nhưng tâm trí tôi vẫn còn ý tưởng trông ngóng những nơi khác.

Thường thì thợ phụ bắt đầu bằng việc rửa ấm chén, pha trà, châm thuốc, rồi đến đổ mảnh, giữ khuôn mà tiến lên. Riêng tôi được miễn hết những khoản vặt ấy, cầm luôn đến que khều. Thời gian thấm thoắt, tôi trở thành thợ chính lúc nào không nhớ nữa.

Trong ca tôi có Dương Giang, là thợ phụ giữ khuôn. Giang trông như trẻ con, hai má bầu bĩnh, tóc túm đuôi gà. Cô bé mới vào làm, lúc nào cũng lóng ngóng. Đi đứng thì nhanh nhảu, dáng vẻ tinh nghịch thế, mà khi vào làm lại chậm chạp. Tôi vê xong cục thuỷ tinh, lăn táu, thổi sơ. Mọi việc đã sẵn sàng. Mà khuôn còn há hoác. Bóng thuỷ tinh liền sậm lại, chảy dài. Tôi bực tức đập đầu que khều vào chậu mảnh, kêu: "Làm ăn thế à?" Giang bặm miệng, hai má đỏ rực, mắt chớp chớp chẳng dám nhìn lên. Tôi biết Giang hết sức cố, luôn tay luôn chân. Tôi cũng hơi vô lý, vì muốn thuần thục phải có thời gian. Hết ca, trong khi tôi thay quần áo thì Giang vẫn còn phải quét tước, đổ mảnh. Tôi vừa bước ra ngoài thì mưa. Đành phải nán lại. Phía trong xưởng có một người đang đứng tựa như đổ nghiêng vào bức tường trắng toát. Đấy chính là Giang. Không hiểu sao tôi muốn nói một câu gì với cô ấy thế- không biết cô ta nghĩ gì về mình? Tôi đến gần và cố lấy giọng bình thường hỏi: " Mệt à?" Giang không nói, như không có tôi ở trước mặt. Cô ta nhìn xa xăm ra trời mưa. Giận tôi? Tôi chưa từng có bạn gái, và chả biết phải cư xử thế nào trong trường hợp này. Tôi đành đứng vậy. Và cũng nhìn trời. Mưa. Bong bóng rải khắp làm một dòng sông sao di động về phía cuối sân. Bỗng dưng Giang bảo: " Em về đây!" Rồi chạy ù ra ngoài. Tôi bối rối giây lát, rồi cũng chạy theo, quờ lấy xe đạp. Tôi kêu: " Lên đây, tôi đưa...". Giang rón rén ngồi sau xe tôi. Tôi đạp mải miết. Ướt . Chúng tôi cùng nhảy xuống. Tôi thở ghê quá, tim đập như nhảy ra khỏi lồng ngực. Tôi yên tâm vì thấy Giang cười tươi. Cô em không còn giận gì tôi nữa?

Khi có những đợt gió lạnh về là bắt đầu mùa làm ăn của cánh thợ khều, thợ thổi. Ai áo bông, áo len, mặc ai. Chúng tôi vẫn có thể cởi trần đứng bên lò, lại còn vài cái quạt cực mạnh thổi vào. Giang mặc áo mỏng, mồ hôi loáng ướt làm áo dán chặt vào tấm lưng thon lẳn. Tôi phát hiện rằng em có thân hình chẳng khác gì hoa hậu. Tôi thầm ước được nhìn Giang, và của đáng tội thỉnh thoảng vẫn kín đáo nhìn. Bây giờ thì Giang làm việc quen, rất hợp ý kíp chúng tôi. Tôi và Giang thân nhau hơn. Mọi người trêu: " Đẹp đôi!" Tôi có yêu Giang không? Tôi cũng không biết nữa. Chỉ biết rằng đôi khi tôi rất nhớ em. Một lần, không thấy em đi làm, tôi bồn chồn. Que khều của tôi chệch choạc. Thỉnh thoảng làm rơi cục thuỷ tinh xuống sàn kéo dài cái khối dẻo ấy thành một khối trong suốt, đứt lấp lánh, vỡ vụn bay óng ánh trước mặt tôi. Tôi còn không để ý đến thuỷ tinh bị dai, ngoáy cố, vỡ mã khều mấy lần. Mọi người kêu: " Sao trông như ngố thế?". Tôi chả bao giờ lâm vào tình trạngnhư thế. Tôi tìm đến nhà Giang. Bị ốm! Giang bị ốm. Tôi nhớ ra hôm qua, Giang quét dọn hơi lâu, chưa chịu mặc áo vào ngay. Tôi nhìn em nằm dài trên giường, ngực tròn lẳn, thở phập phồng dưới làn chăn mỏng. Giang nhìn tôi yếu ớt nói: " Anh nắm tay em mà xem, đố anh đoán em sốt bao nhiêu độ?" Tôi chạm tay vào tay em, đúng là chạm vào lửa. " Em sắp cháy lên đấy". Giang thì thào. Tôi nhìn em dấy lên một niềm thương cảm. Mẹ tôi thuở xưa cũng đẹp lắm, nhưng rồi lửa đã thiêu đốt mẹ suốt cuộc đời bên lò. Tôi bảo: " Em đừng làm thợ phụ thuỷ tinh nữa." Giang ngạc nhiên: " Thế thì em làm gì?" Làm một việc gì đó, nhưng không thể vất vả như cái nghiệp thợ thủ công. Giang chậm rãi kể: " Em yêu một anh chàng sinh viên, nhưng khi em thi trượt đại học, anh ta liền đi với một cô khác. Em tưởng như trời đất có thể sụp và biết là mình chẳng thể nào thi tiếp được nữa. Bố em biết chuyện đã gợi ý nên xin đi làm một việc gì đó. Trước lúc đi làm, đầu óc em như bị ma ám, sau khi đi làm, đầu óc em thấy khoẻ khoắn và nghĩ được nhiều chuyện. Quên á? Có thể khó quên ngay, nhưng mình chả còn sợ buồn nữa. Em không nghĩ cuộc sống quá cao xa, mà giản đơn lắm. Có người nào đó yêu thương mình, hai người yêu thương nhau, làm lụng đủ ăn và nuôi con..." Tôi lặng lẽ nghe chuyện của Giang. Thật bất ngờ. Tôi chả biết nói sao. Điều Giang ước ao tôi mới chỉ biết trong sách vở. Nó có tên là tình yêu và hạnh phúc. Mà hai cái tên gọi mỹ miều ấy ít khi đi cùng nhau. Tôi cũng mường tượng về tình yêu, nhưng không phải hình ảnh tình yêu cụ thể, thực tế như Giang nghĩ. Tôi ước ao về một làn môi thiếu nữ, hoặc sự say mê như lạc vào vườn địa đàng rình mò trái cấm. Tôi đứng chôn chân bên cạnh Giang như bị bắt quả tang bởi những ý nghĩ xấu xa. Giang nói: " Em nghỉ thì có khối người thay, chỉ lo anh mà nghỉ thì tìm người thay sẽ khó đấy!" Tôi không nghĩ thế. Tôi bảo: "Anh đã xin chuyển sang làm máy tự động". " Anh? Anh mà cũng nghĩ như thế sao? Bố anh cũng đồng ý à?" Bố tôi rất buồn bực, nhưng chắc chắn chả thể nào ngăn cản tôi được. Thợ máy tự động là loại thợ quý tộc. Cách xa lò, chả cái nóng nào làm hại đến.Aó quần lúc nào cũng bảnh bao, điều khiển cỗ máy ầm ầm quay nhả ra hàng loạt sản phẩm. Tôi lựa lời: " Bố ạ, con có bỏ nghề đâu, nhưng phải để con tiến lên làm cái nghề hơn là làm thợ thủ công." Bố tôi quắc mắt: " Hơn? Mù quáng! Tao chả biết liệu máy tự động có làm được đồ mỹ nghệ không?" Tôi chả nói điều cuối cùng: Mỹ nghệ hay không chưa biết, nhưng ở đó ít vất vả hơn, nhiều tiền lương hơn. Bố tôi nhấp chén trà, rồi cứ thế nắm cái chén trong tay ấp lên má. Hồi xưa tôi không hiểu tại sao lúc xúc động, bố tôi lại hay vuốt má. Có lẽ đó là chỗ nhạy cảm nhất với người thợ thổi già. Nếu được xem bố và các bác thợ thổi thuỷ tinh, có cảm tưởng da má họ mỏng dính. Da má phồng lên, phồng lên chút nữa, chút nữa thôi có thể bị nổ vỡ. Giống như trò chơi đập pháo bằng đất sét hồi nhỏ vậy. Nghĩ rùng mình! Cả đời thổi hết sức mình cho nghề nghiệp, thế mà nhà tôi nghèo vẫn hoàn nghèo. Không! Tôi không thể lặp lại con đường khổ ải này. Nếu cứ còm cõi trong con đường ấy, tôi có thể giữ nổi Giang bên tôi mãi được không?

Tôi đã thành thợ máy. Tôi làm việc tốt, được giao làm tổ phó và đi học tại chức đại học. Nhưng tôi lại phải bận tâm nhiều hơn. Về Giang! Từ giã tổ thủ công là tách xa Giang. Bình thường thì không sao. Nhưng thật phiền, có một tay tên là Hà đứng vào chỗ thay tôi. Hà cao lớn, đẹp trai. Hắn cởi trần phô ra thân thể lực sĩ tuyệt đẹp, cơ tay cuồn cuộn, vồng ngực nở nang và điều đáng ghét là hắn có nụ cười tươi tắn, quyến rũ. Bố tôi rất quý hắn, khen hắn lắm. Chả mấy tháng, hắn có thể điều khiển que khều như nghệ sĩ. Cái que xoay tít trong tay hắn, vung vẩy một quả đỏ ở đầu que cứ như sắp rớt xuống. Nhoáng cái, cục thuỷ tinh đã tọt vao khuôn. Mà không rớt. Xong trong tích tắc. Mà hắn vẫn còn thời cơ thay điếu thuốc. Hắn rất lì. Có thể đứng liền cả ca không nghỉ. Tôi thấy Giang đã có thể làm các việc của thợ cắt, bơm hơn máy bán tự động. Hãy xem, cô ta làm thật dẻo tay hay sức, thật say sưa. Nhìn kìa, cô ta cười tươi tắn với hắn ta. Tôi mơ hồ nhận ra Giang đang vùng thoát khỏi tôi, một cuộc lìa xa thật tự nhiên, từ từ. Tôi tự thấy mình đang mất một cái gì quý giá. Mất? Nhưng đã lúc nào tôi "có" đâu mà bảo "mất". Chưa có Giang, nhưng không hiểu sao tôi càng ngày càng nhớ nhung em.

Những ngày gần Tết là những ngày buồn nhất đối với tôi. Có lẽ một phần là vì cảm giác chống chếnh. Nhóm thợ thủ công của bố tôi, trong đó có Giang, không còn làm ở xưởng nữa. Tất cả là do sự đầu têu của Hà. Hắn rủ bố tôi làm một lò riêng. Lúc đầu, bố tôi còn dè dặt, sau làm ăn được, ông cụ dốc hết vốn liếng và vay mượn cho ván bài ấy. Giúp cho hai kẻ phiêu lưu một già, một trẻ này là một tay kĩ sư tuổi trung niên. Tôi không hiểu lắm về kinh doanh, nhưnng rất hiểu khi nhìn thấy những sản phẩm của họ. Trời ạ, thợ thuỷ tinh vẫn ước có những mẻ thuỷ tinh trong vắt thế, để mà trổ tài, mà nhào nặn. Khi cầm cái hình thù sản phẩm long lanh trong tay rồi, còn muốn vuốt ve mãi không thôi. Như thể nó từ đâu lạc đến với mình, chứ chẳng phải tự tay ta làm ra nó. Bố tôi tất bật tuyển thêm thợ thổi, thợ mài. Cơ ngơi của họ phình ra nhanh chóng. Kỳ đó, anh Bá tôi dính vào vụ đi tàu chở hàng lậu, bố tôi phải cho vay tiền nộp phạt, đền hàng. Bố tôi có vẻ đắc ý, bảo: " Nếu tao có một thằng con làm nghề với tao, thì tao có thể cho vay được nhiều hơn nữa.". Anh Bá bảo: " Bố mỉa con, con biết!" Nhưng anh cũng bình tĩnh cầm tiền. Rồi anh quay sang tôi: " Thế nào, kẻ đào ngũ sau này có ý kiến gì không?" Tôi rút lui ngay. Tôi chẳng còn đầu óc nào tranh luận. Tôi càng ao ước Giang, thì càng bị mất hút em. Bây giờ, em với tôi bằng mặt mà cách lòng. Em cũng như mảnh trăng trời, toả sáng đấy, song không sao tới được.

Một lần, nhân dịp Hà nghỉ, thiếu thợ, tôi bảo bố cho đi làm thay. Tôi cũng chả hiểu làm thế để làm gì. Nhưng phải làm một chút gì cứu vãn hy vọng tình cảm của tôi với Giang. Bố tôi ngạc nhiên: "Anh còn chọc được không?". Tôi không nói gì, hùng dũng tiến đến lò như một hiệp sĩ vào trường đấu. Vì ai? Vì cô nàng kiều diễm đang hiện hữu bên tôi... Trong nửa giờ đầu, tôi không sao điều khiển được đầu que để giữ thuỷ tinh. Bởi vì thuỷ tinh quá "hí", loãng như nước. Rút que ra lò, cục mồi lại nhanh chóng vớt ra ngay. Nừu thao tác không nhanh, coi như vứt. Tôi phải tập trung tư tưởng, tự nhủ phải quên đi cái sự là có Giang đang chăm chú ở bên tôi. Trong tôi như có một lò lửa khác đang cháy sôi sục. Nàng đang ở đây, tươi tắn, xinh đẹp và tràn đầy hạnh phúc. í nghĩ về tình yêu như có phép lạ, điều khiển bàn tay, khối óc tôi, khiến tôi cũng ngạc nhiên. Tôi biết mình đang thao tác trong những phút xuất thần. Ông kĩ sư xuýt xoa: "Điệu nghệ! Không có cái thứ hai. Đấy chính là nghẹ thuật chứ gì?" Tôi sung sướng. Càng sung sướng hơn, vì thấy Giang rất vui mừng. Xong ca làm, tôi mệt rã rời. Thật là một công việc khổ sai, khi trong ca, người ta phải làm các loại sản phẩm hoàn toàn khác nhau, đơn chiếc. Nhưng sao tôi thật khoan khoái, lạ thế!

Chỉ có hai người với nhau, tôi nói: "Giang, anh định nói với em điều này từ lâu...". Tôi ngập ngừng. Giang đỏ bừng mặt, cướp lời: "Anh mệt lắm à? Không ngờ anh vẫn còn làm được xiếc thế". Tôi bảo: "Anh...". Giang bỏ chạy. Tôi liền nắm lấy tay em. Bàn tay đã có lúc sắp cháy lên trong tay tôi, bây giờ mát lạnh. Tôi muốn run lên. Ôi, tôi muốn hôn lên đôi tay, hôn lên đôi môi và mái tóc của nàng. Vẻ kinh hoàng bỗng hiện lên trong đôi mắt Giang. "Anh tốt quá. Nhưng không thể... Còn nhiều người hơn em". Rồi Giang rút phắt tay, bỏ đi, chạy đi... Tôi như bị rơi xuống vực thẳm. Đầu óc tôi quay cuồng, nhưng tôi hiểu được, đó là sự từ chôi, sự cự tuyệt. Lúc ấy, trông tôi thế nào nhỉ? Cười hay mếu? Chắc tôi giống một kẻ sổng ra từ một nhà thương điên. Ngẩn ngơ, ngô ngố, trầm uất, hay một kẻ nào đó tương tự như vậy.
Anh Bá bảo: "Họ rửng mỡ, hoặc là chơi đẹp? Mày nghĩ thế nào?".

Tôi ngơ ngác: "Gí cơ?". "Mày không biết à? Sản phẩm ngày hôm nay là để trang trí nội thất cho căn nhà mới của con Giang, thằng Hà. Tuần sau chúng nó cưới."

Thế à? Sao tôi ghét nội dung câu chuyện của anh Bá thế. Anh không để ý đến tôi, thao thao: "Con bé ấy xinh tệ. Được cả ngợm, cả hồn. Mày tìm được đứa nào như nó? Còn khuya, em nhá!".

Tôi im. Biết nói quái gì? Anh Bá lại kêu: "Sao mày không cãi tao một tiếng. A, xem nào... Lạ thế? Dính đòn yêu rồi hả?" Tôi đành nói: "Anh biết không? Sản phẩm ngày hôm nay là do tự tay em làm..."

Anh khoác tay tôi. Hai anh em đi khỏi nhà. Trời mưa bụi. Những hạt nước lây phây mơn man rắc lên đầu, lên cổ tôi. Lành lạnh. Tôi tỉnh táo hẳn. Anh Bá bảo: "Sang năm tao cũng cưới vợ. Nhưng lấy vợ rồi không thể biền biệt mà đi tàu đánh đu với sóng nữa. Thời đại đổi thay rồi".

Cái gì? Anh Bá lại đi tâm sự với tôi, giọng anh ấm áp và hiền dịu lại. ừ, đúng là "thời đại đổi thay rồi" chăng? à, mà anh cũng "dính đòn yêu". Nhưng anh được một đòn yêu hạnh phúc. Anh bảo: "Bây giờ làm ăn sóng nước khó khăn rồi. Không bằng cảnh chọc ngoáy thủy tinh như bố và thằng Hà. Dù sao họ cũng đã thành ông chủ. Ai ngờ được điều này...".

Hai anh em cứ đi... Sực tỉnh, thấy xung quanh đã lên đèn. Ngôi nhà của "họ" hiện ra ngay trước mắt tôi. Từ xưa, tôi vẫn ao ước và tưởng tượng về những gian phòng sang trọng, trong đó những đồ thuỷ tinh của bố tôi hoà sắc lung linh. Thực là ảo vọng. Sang trọng ư? Có thể! Nhưng căn nhà của Giang –Hà thật sự là đẹp và đầm ấm. Người ta lắp những bong bóng thuỷ tinh lên trần làm chùm đèn, nhưng đã cách điệu thành những bông hoa. Những bông hoa thật tươi thì cười trong lọ hoa mài. Tất cả dàn đồ vật thuỷ tinh óng ánh, sáng choang lên, thứ ánh sáng rực rỡ huyền diệu. Hình như những đồ vật ấy chẳng phải tôi làm ra hôm nay, chúng đã phôi thai từ ngày tôi còn bé tí, chúng bay ra từ đầu cọng rơm nhỏ xíu của tôi chấm vào nước xà phòng.

Ký ức tuổi thơ có thể làm ấm lòng, an ủi người ta. Nhưng không thể thay cho nỗi buồn thực tại. Tôi buồn. Nhưng tôi biết rằng mình không hề nuối tiếc rằng mình đã yêu Giang. Một tình yêu lạc nhịp

Hai anh em chúng tôi bước ngang qua căn nhà hạnh phúc của hai kẻ yêu nhau. Anh Bá chắc đang nghĩ đến đám cưới sắp đến của mình. Còn tôi? Tôi chưa nghĩ được chút gì về tình yêu. Bóng dáng Giang vẫn cứ ám ảnh tôi. Trong căn nhà của em, khi nhìn những đồ vật sáng lung linh liên hoan trong hạnh phúc, hẳn là em có nhớ đến tôi? Không phải như nhớ về một người tình đã yêu em, mà chỉ đơn giản là nhớ về một người đã làm ra các đồ thuỷ tinh tuyệt đẹp ấy. Chỉ cần em biết rằng tôi đã thổi tâm hồn tôi vào thuỷ tinh và lửa trong một phút say mê hào hứng vì em.