Cụ Hồ tập võ
Câu chuyện cụ Hồ có võ được bàn luận từ lâu, lại có đoạn phim tài liệu cụ tập Thái cực quyền, có ảnh cụ tập võ trong kháng chiến chống Pháp. Ai là người dạy Thái cực quyền cho cụ?
Bài báo trên báo Tiền phong 16/2/2010 kể Bác 4 lần học võ, cho rằng khoảng 1925-1927 Bác có tên Lý Thụy, các ông Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu học quân sự ở TQ rồi dạy võ cho Bác.
Thông tin này, tác giả bài báo cho biết do ông Vũ Kỳ kể lại. Ông Kỳ cũng bảo Bác biết võ Tây học ở Anh từ năm 1913. Ngoài ra, bài báo còn nói năm 1945 ở Hà Nội, Bác có tập võ, và sau năm 1955, ta mời võ sư TQ Cố Lưu Hinh sang dạy Thái cực quyền cho Bác.
Thông tin trên đây, trừ câu chuyện Cố Lưu Hinh, còn cái gọi là 3 lần tập võ 1913, 1925, 1945 mà bài báo kể lại theo lời ông Vũ Kỳ, hoàn toàn suy diễn và không có một bằng cớ xác đáng nào. Ông Vũ Kỳ cũng không nói là nghe ai nói lại, hay nghe chính ông Cụ kể lại.
Trong kienthuc. net. vn ngày 26/9/2014 thì kể một cao thủ Thái cực quyền TQ là Cố Lưu Hinh sang dạy võ cho Cụ Hồ từ tháng 1 đến tháng 4/1957. Nhưng bài báo lại minh họa bằng tấm ảnh Cụ Hồ tập võ trong kháng chiến chống Pháp. Tức là Cụ Hồ biết Thái cực quyền từ trước, rồi năm 1957, ông Cố Lưu Hinh có hướng dẫn Cụ tập, nhưng không phải là người đầu tiên dạy võ cho cụ Hồ.
Tiếp cận tìm hiểu việc cụ Hồ tập võ, các nhà báo đều không tìm hiểu đến nơi đến chốn, bỏ qua nguồn tư liệu rất xác đáng, là hồi ký của những người sống gần Cụ Hồ chứng kiến sự việc kể lại từ lâu.
Lê Tùng Sơn là một nhà cách mạng hoạt động thời 1940-1945 ở TQ, gần gũi với Cụ Hồ, kể lại trong hồi ký rằng, khi Cụ Hồ bị bắt ở TQ, đến khi được ở Bộ chỉ huy Quân khu 4 của Trương Phát Khuê đợi sắp xếp công việc và trả tự do, thì ông Lê Tùng Sơn đã gặp Cụ Hồ ở đó. Ông Sơn kể Cụ Hồ kiên trì tập luyện như thế nào, giữa mùa đông băng giá mà tập chạy, tập thái cực quyền rồi bơi khiến ai cũng thán phục. Ông Sơn nói rõ, viên thiếu tướng Hầu Chí Minh đã hướng dẫn Hồ Chí Minh tập môn Thái cực quyền. Hầu Chí Minh là Chủ nhiệm chính trị Quân khu 4, hàm thiếu tướng. Theo Lê Tùng Sơn, Hầu là người gần gũi ông Hồ, dạy thái cực quyền, tặng sách chủ nghĩa tam dân, và ông Tùng Sơn đoán rằng Trương Phát Khuê cài Hầu theo dõi thái độ chính trị của Cụ Hồ.
Có một sự thật là Cụ Hồ công khai sự kính trọng Hầu bằng bài thơ tặng Hầu (trong Nhật ký trong tù). Xét về tuổi tác, Hầu sinh năm 1894, kém Cụ Hồ 4 tuổi. Khi tìm tư liệu giai đoạn này để làm phim, tôi đã tìm thấy chân dung Hầu Chí Minh, một người mặt tròn, đeo kính cận, mắt to thông minh và nho nhã. Vẻ mặt ông rất cương trực, nhưng lại hiền từ, là mẫu trí thức quân tử Tàu điển hình. Con người này hẳn là cao thủ Thái cực quyền đã dạy ông Hồ bằng trái tim của kẻ sĩ, còn chuyện theo dõi cụ Hồ chỉ có trong con mắt thiển cận của cán bộ ta hồi xưa thôi.
Cụ Hồ múa võ trong kháng chiến chống Pháp, chắc chắn là bài Thái cực quyền mà Hầu Chí Minh đã truyền cho. (Chuyện Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn dạy Cụ năm 1925 chỉ thấy ông Vũ Kỳ kể, chả có lý cố gì).
Thái cực quyền là môn quyền dưỡng sinh làm chính yếu. Tất nhiên cụ Hồ chỉ nhằm mục đích dưỡng sinh. Sau này Cố Lưu Hinh có được Chu Ân Lai sai sang dạy võ cho cụ Hồ, cũng chỉ là "ngoại giao dưỡng sinh", vì cụ Hồ chắc chả cần lên cấp võ để đấu với ai. Sau này Cố Lưu Hinh cũng kể trên báo chí TQ cứ như không có ông ấy thì cụ Hồ không biết võ, thật là chả biết mình biết người.
Từ chuyện võ cụ Hồ, liên hệ với chuyện một cô y tá nào đó của TQ có hát cho Cụ nghe những ngày cuối đời, rồi báo chí TQ cũng om sòm như thể chỉ có chị ta hát, còn Trần Hoàn viết bài hát là bịa. Chuyện đó cũng là chuyện mục hạ vô nhân, nhìn không biết ai chỉ biết mình.
Trở lại chuyện cụ Hồ tập võ do Hầu hướng dẫn, các nhà "Bác Hồ học" nên cố tìm kiếm xem ông Lê Tùng Sơn là ai, hồi ký kể từ hồi nào để biết tư liệu xác đáng ra sao. Tôi chỉ thắc mắc, một người hoạt động năng nổ như thế thời tiền cách mạng, có lẽ là người duy nhất đến gặp cụ Hồ trong những ngày cụ Hồ bị giữ ở Bộ tư lệnh Trương Phát Khuê, mà sau này không thấy làm chức tước gì lớn?