Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Bình luận

Hầu Chí Minh

Sau bài "Nghiên cứu Ông cụ" và bài "bác Hồ tập võ", có một vài bạn comm và inbox muốn biết viên tướng Hầu Chí Minh. Trong bài này, tôi post tấm hình ông Hầu, và đoạn tiểu sử "trích ngang" của ông ấy trong mạng của Mai Châu (TQ) (www. meizhou. cn).

Hầu Chí Minh sinh năm 1896 (mất năm 1980), từng là Chủ nhiệm Cục Chính trị Chiến khu 4 của Trung Hoa Dân quốc, khi đó ông là Thiếu tướng. Nhưng sau đó được thăng Trung tướng. Hình chụp ông đang là tướng 2 sao. Sau năm 1949, Hầu sang sinh sống ở Đài Loan.

Thời kỳ Hồ Chí Minh bị bắt dẫn đi lòng vòng khắp Quảng Tây, Quế Lâm, cuối cùng là về nơi giam giữ của Quân khu 4, đóng tại Liễu Châu. Chắc chắn là ông Hồ không bị giam giữ như mọi người lâu, mà được đối đãi như khách ở quân doanh của Bộ tư lệnh Quân khu 4. Người trực tiếp xử lý vụ ông Hồ, được giao cho Hầu Chí Minh, lúc đó là Phó chủ nhiệm Cục chính trị quân khu. Chủ nhiệm là Lương Hoa Thịnh. Sau đó Lương được điều đi quân đoàn ở biên giới Mianma ngay trong thời gian ông Hồ ở Liễu Châu, nên có bài tặng cả hai vị chủ nhiệm. Trong "Nhật ký trong tù", có bài tặng Lương Chủ nhiệm, chính là tặng Lương Hoa Thịnh.

Ông Hồ bị giữ ở Bộ tư lệnh bộ chắc là khá lâu. Có thể theo dõi ngày tháng trong nhật ký trong tù, tính ra được ngày tháng ở đó. Từ việc tìm hiểu thái độ chính trị của ông Hồ, đến phương án xử lý, đưa Hồ Chí Minh vào Ban chấp hành Việt Nam cách mạng đồng minh hội (Việt Cách) đòi hỏi chắc chắn là mất nhiều thời gian. Chủ trương tha bổng và dùng Hồ Chí Minh chắc chắn có vai trò Tiêu Văn, lúc đó là trợ lý chính trị của Tư lệnh, và có quyết định của Trương Phát Khuê, nhưng phải nói quan trọng nhất là Hầu Chí Minh, người trực tiếp tiếp xúc và xử lý vụ việc của ông Hồ. Theo Lê Tùng Sơn, Hầu Chí Minh tỏ ra thân mật với Hồ Chí Minh.

Trong các nhà cách mạng của Việt Nam, hiếm hoi có Lê Tùng Sơn là người đến gặp ông Hồ Chí Minh nhiều lần ở BTL quân khu 4 Liễu Châu, sau này kể lại khá chi tiết trong hồi ký. Lê Tùng Sơn cũng là người cùng với Hồ Chí Minh được bầu bổ sung vào BCH Việt Cách khi Tiêu Văn cải tổ tổ chức này. Việc tập võ Thái cực quyền của ông Hồ được Hầu hướng dẫn. Ông Hồ Chí Minh khi đó tập thái cực quyền là vì nhu cầu thiết thực, rèn luyện sức khỏe. Thời gian ở Liễu Châu không ngắn, khiến việc tập võ của ông Hồ rất nghiêm túc. Sau này, ông Hồ khi có cương vị cao, nhất cử nhất động đều có thể là chiêu thức vận động quần chúng, không phải tập tành thiết thực như thời ông Hồ ở BTL quân khu 4 Liễu Châu. Xem ông Hồ tập quyền Thái cực trong kháng chiến chống Pháp, thì biết trước đó ông Hồ học tập với võ sư Hầu rất nghiêm túc.

Trong bài kết Nhật ký trong tù, có bài thơ tặng Hầu Chủ nhiệm, đủ thấy tình thâm giữa hai người.

Hạnh ngộ anh minh Hầu Chủ nhiệm,
Nhi kim hựu thị tự do nhân;
Ngục trung nhật ký tòng kim chỉ,
Thâm tạ Hầu công tái tạo ân.
Nghĩa là:
May mắn gặp được Chủ nhiệm họ Hầu sáng suốt,
Mà nay ta lại là người tự do;
Nhật ký trong tù chấm dứt từ đây,
Cảm tạ khôn xiết công ơn tái tạo của ông Hầu.

Cứ ngôn từ sẽ biết, ông Hồ nhớ ơn Hầu như thế nào, có lẽ nếu so với Luật sư Loseby không hề kém. Loseby có pháp luật Anh để vịn vào đỡ được ông Hồ lên, thoát ngục, còn Hầu Chí Minh thì là tướng thời chiến, chả cần pháp luật, chính ông là pháp luật, ý kiến ông ta là tiên quyết để Trương Tư lệnh xử lý ông Hồ, nên ông Hồ nói ơn của ông với ông Hầu là "ơn tái tạo" đủ biết nó như thế nào. Tôi cho rằng, các nhà nghiên cứu Việt Nam chưa đánh giá đầy đủ mối quan hệ cá nhân của 2 con người trùng tên này, và chưa đánh giá đủ Hầu Chí Minh.