Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Bút ký

Kinh Môn trong lòng tôi — Bài cuối: "Kinh Môn tam kỳ khí"

·Loạt bài, kỳ 2/3

1. Còn rất nhiều chuyện ở Kinh Môn mà tôi có thể kể cho các bạn, đặc biệt về các đặc sản ẩm thực của thổ nhưỡng nước lợ. Nhưng tôi sẽ để dành vào dịp khác. Sau đây trích hầu bạn đọc một đoạn trong tiểu thuyết "An Lạc dưới trời", thuộc chương "Kinh Môn tam kỳ khí"

Tóm tắt phần đầu: Chuyện xảy ra ở thế kỷ 17, thời kỳ phủ Kinh Môn quản 7 huyện... Phạm Kỳ Hoa là con gái yêu của Tri huyện Giáp Sơn Phạm Kỳ Vinh. Hoa rất nghịch, đã lỡm các quan khách trong hội hát đúm Thủy Đường. Đoạn sau ông Huyện nói chuyện với Triệu Ngô Cương, một nhân sĩ từ kinh thành đến huyện Giáp Sơn.

2. (bắt đầu trích)

Ông Huyện nói:

- Thời nay, vận nước sao lại tách mệnh nhà được. Nước không yên, nhà không ổn. Trung Nguyên bao la, không ở đây thì ở kia, nhưng Đại Việt không lớn, chạy đâu cho thoát cái tiếng. Cũng chính vì vậy mà chỉ là cái tiếng cũng được liệt vào hàng bảo vật.

- Thế ư?

- Ông đã nghe nói câu "Kinh Môn tam kỳ khí" chưa?

- Ba loại của hiếm? Tức là "tam tích" à?

- Không, "tam tích" chỉ là một thứ danh thắng. "Tam kỳ khí" là ba thứ kỳ lạ của Kinh Môn. Đó là "tam tích, nhị hội, nhất hoa viên". Tam tích là ba di tích trên đất Kinh Môn, một là hang động Kính Chủ, hai là chùa núi An Phụ- An Tử, ba là núi đá Nhị Chiểu, đều ở huyện Giáp Sơn. Ông đã đến ba khu di tích này chưa?

- Tôi có đến Kính Chủ, sách nói có đến bốn chín hang động, động chính có lối thông lên trời, lại có đường dẫn xuống âm phủ, ngày xưa Lý Thần tông đã tu ở đó, Phạm Sư Mạnh đã đề thơ ca tụng thời Trùng Hưng ở đó. Lầu gác, chùa chiền hàng trăm gian, nay chỉ còn vài gian tạm gọi là đẹp, nhưng cũng xứng là thắng tích.

- Ông thông sử Đại Việt nhỉ?

- Thì nhập gia tuỳ tục. Tôi đã lên núi An Phụ. Nơi có đền Trần Liễu, đứng bên này, nhìn sang An Tử, tưởng nhớ các quân vương Trần đánh Nguyên, thật là một đỉnh cao thắng địa. Dưới chân An Phụ một bên là trang ấp An Sinh nơi nuôi dưỡng Đức thánh Trần, bên kia là Huề Trì, cựu phủ của Kinh Môn. An Phụ thấp già là cha, An Tử uy nghi là con, con hơn cha là nhà có phúc, nơi tu hành của Trúc Lâm Nhân tông, hai núi đó thật là linh sơn của Đại Việt.

Ông Phạm Kỳ Vinh vỗ đùi đánh đét, khen:

- Ông quả đã "nhập gia" tuyệt khéo.

- Nhưng còn núi đá Nhị Chiểu thì tôi chưa đến?

- Thế này. Đó là khu đảo của Giáp Sơn, ba bề bốn bên là sông nước, nơi tiếp giáp ba huyện Giáp Sơn, Đông Triều và Thuỷ Đường. Giữa miền đồng xanh, chợt lô nhô hàng chục, hàng trăm quả núi đá con con. Cái thì bằng đống rơm, cái thì to như núi Nùng. Cả một vườn đá thiên nhiên kỳ khôi ở đấy. Ông chỉ cần qua sông, sang bên kia, qua con đèo, đứng trên núi Đá Vàng, có thể nhìn thấy bao quát cả một khu như Hạ Long trên cạn.

Triệu Ngô Cương gật gù:

- Một mảnh đất bằng bàn tay, mà bao nhiêu chuyện kỳ khôi. Đó là "tam tích", thế còn "nhị hội"?

- Một là hội chọi trâu Đồ Sơn thuộc huyện Thuỷ Đường. Vào ngày mười tháng chín, dân Đồ Sơn làm lễ hội chọi trâu. Cả một vùng như sôi lên, người Trung Nguyên đến Đại Việt đã nhiều, bảo chưa thấy ở đâu

chọi trâu như thế. Trẻ con cũng múa may muốn xông vào trận. Còn lễ hội thứ hai có tiếng chính là hội hát đúm Thuỷ Đường đó.

- Cái hội mà ái nữ Kỳ Hoa lỡm các chức sắc ấy à?

- Chính thế. Một hội võ, một hội văn. Hội chọi trâu thì gây gổ, võ biền. Cái hội hát đúm thì lại ẻo lả đến lạ. Ông mà đến đó, ông sẽ bị rạo rực như là trở về thời trai tráng mới trông thấy gái.

Triệu Ngô Cương bảo:

- Thế còn cái kỳ lạ thứ ba của Kinh Môn, "nhất hoa viên" ấy ở đâu?

Ông Kỳ Vinh cười ha ha:

- Đấy, ấy đấy. Không ai biết cái vườn ấy ở đâu.

Triệu Ngô Cương đứng phắt lên, ngạc nhiên:

- Thế là sao?

- Thế đấy. Truyền tụng rằng, đâu đây trên huyện Giáp Sơn thuộc phủ Kinh Môn có vườn An Lạc. Giáp Sơn có nhiều làng, nhiều xã có tên chữ An: An Phụ, An Sơn, An Thuỷ, An Trung, An Lưu, An Sinh, An Hiệp... nhưng chính thức thì không có An Lạc. Nhưng mọi người vẫn tin tưởng là có vườn An Lạc. Ngày xưa, Đức Thánh Trần hoá, ngài di huấn mang xá lị cất ở vườn An Lạc, trồng cây rồi san phẳng. Chính sử cũng chép như vậy. Truyền tụng trong dân gian rằng ai được xá lị của ngài, sẽ được may mắn chín họ. Lại nữa, toàn bộ của cải, châu báu của vương tôn Trần qua mấy triều vua cũng đều tuỳ táng ở vườn An Lạc, không biết kho báu vườn An Lạc này có liên quan gì đến xá lỵ của Đức Thánh Trần hay không, nhưng mà người trông coi vườn An Lạc là hậu duệ của Phạm tướng quân.

- Tướng quân Phạm Ngũ Lão?

- Chính thế? - Cái nút ở chỗ đó. Không ai biết thực hư, nhưng có một dòng họ vẫn được dân gian coi là hậu duệ của Phạm tướng quân, dòng họ giữ gia phả về vườn An Lạc. Coi là thôi nhá, vì ngay cả chuyện hậu duệ cũng thực hư. Tôi nghe nói họ nhà ấy chả phải hậu duệ của Phạm tướng quân, mà cụ tổ chỉ là gia nhân của nhà Phạm tướng quân được ban họ Phạm của tướng quân mà thôi. Dù sao thì cũng có tiếng đồn...

- Ai thế?
- Đấy chính là...
- Ai?
(hết trích)