Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Bình luận

Trung – Việt vân vi (2)

·Loạt bài, kỳ 2/4

2. Những nguy cơ tiềm ẩn của xã hội TQ

Phần trước, tôi nói rõ TQ ngày nay đang hùng cường. Một câu hỏi đặt ra: Học tập TQ, làm như họ để hùng cường hoặc ghép nối với họ có được không?

Tôi đến từ Việt Nam, trước khi trả lời câu hỏi ấy, tôi nhìn thấy những nguy cơ của xã hội TQ.

Một là, xã hội phát triển quá nóng. Ngày nay, các cơ sở vật chất dư dả, đời sống cao, nhưng con người thì vẫn là con người của TQ thời cũ cách đây mươi hoặc hai mươi năm. Nếu đến các đô thị xa của TQ, không phải Bắc Kinh, Thượng Hải, Trùng Khánh hay Thâm Quyến, thì cách hành xử, nếp sống của những người đi ô tô, đi siêu thị vẫn đặc là họ của thời chợ quê. Tôi đã bị lừa khi một gã chạy tacxi đường dài bán khách cho một gã khác, lái xe rõ sang, quần áo đẹp nhưng móng chân móng tay, hút thuốc và khạc nhổ không khác thằng bagac ngày xưa. Từng đoàn khách du lịch TQ đã làm náo loạn châu Âu, Đông Nam Á vì những hành vi hoang dã, vô văn hóa của họ. Rất nhiều hành vi của người TQ khi đi du lịch rất đáng xấu hổ, xã hội văn minh không thể nào tưởng tượng ra.

Hai là, Xây dựng lòng tự tôn dân tộc trên cơ sở làm cho nước giàu mạnh, cổ vũ sự chèn ép, bành trướng ở dân tộc này đối với dân tộc khác (cả ở nội địa và thế giới), tất cả dựa trên sức mạnh, vẫn theo châm ngôn “súng đẻ ra chính quyền” của Mao, ngày nay phụ họa thêm “tiền đẻ ra sức mạnh”. Có thể nhìn thấy mâu thuẫn xã hội TQ đang tiềm ẩn, âm ỉ cũng chính là bắt đầu từ vấn đề dân tộc. Dùng “dân tộc” để xây dựng lòng tự hào, thì chính “dân tộc” nảy sinh tự ái. Các vùng Tây Tạng, Tân Cương hay Mãn cũ, tỷ lệ người Hán dần chiếm số đông. Một người TQ biết rõ ở Tây Tạng, cứ 1 người Tạng có mấy quân nhân, vậy thì yên chí lớn. Nhưng tất nhiên TQ không thể có sự yên chí được. Động loạn trong nội địa TQ là tất yếu, vấn đề là thời gian mà thôi.

Ba là, cô lập bên trong, xâm lấn bên ngoài, đối ngoại tất yếu có biến động. Tôi đã đi Madagaxca gần 10 năm trước, gặp một người TQ từ Modambic sang, anh ta kể, anh ta đã mang được 50 gia đình sang Modambic, giờ sẽ mang người sang Madagaxca. Mang người ra nước ngoài, chính quyền sẽ hỗ trợ bước đầu để sinh sống ở vùng đất mới. Có thể thấy, đưa người đi ra khỏi TQ, nhất là dân lao động, là một chiến lược chứ không phải vô tình. Với đặc điểm của người TQ, đi đến đâu là Chinatown mọc lên đến đó chứ không như người Việt. Song song với việc người TQ lan tỏa ra nước ngoài, thì tư tưởng Khổng tử được đưa ra ngoài một cách bài bản. Rồi các nhà đầu tư có cách để trúng thầu, lại quả để thắng thầu. Được thầu thì mang công nhân TQ sang, lại thành Chinatown kiểu như Fomosa. Đó là một kiểu chủ nghĩa thực dân hiện đại. Tiền là sức mạnh, sức mạnh mang về lợi nhuận cho chính quốc. Nước sở tại tiếng là không bị quân đội TQ xâm lăng, nhưng đã lệ thuộc và chịu cho TQ khai thác thuộc địa. Các tấm gương một số nước châu Phi, các nước nghèo như Lào, Bangladet, Sri Lanca… đã bị như vậy. Liệu Việt Nam có nên xếp hàng vào những thuộc địa mới như thế không?

Đối với các nước tiên tiến hơn, thì TQ không thi hành được kiểu thực dân hiện đại, nhưng có thể thấy TQ đang kiểm soát rất chặt khối sinh viên, dân nhập cư TQ ở các nước khác để kiếm lợi phi vật chất. Đây là nguồn chất xám, là nguồn gián điệp công nghệ, gián điệp kinh tế… của TQ. Kênh truyền hình tư nhân “Trung Quốc không kiểm duyệt” của Australia đã đặt câu hỏi: TQ có bao nhiêu gián điệp ở nước ngoài. Và họ tự trả lời: Vô số.

Như vậy, giả sử một nước Z nào đó, dù có cố gắng làm như TQ, cũng sẽ không đạt được như TQ. Nước Z đó có lịch sử, có điều kiện, có cơ sở như TQ không? Không, dĩ nhiên. CNXH màu sắc TQ, câu nói ấy hàm chứa nội dung TQ không hề giống ai. Hoặc là Z trở thành TQ thì được, còn Z vẫn là Z thì Z phải chịu là đối tượng của chính sách đối ngoại TQ, cụ thể hơn Z thuộc loại hèn yếu thì phải chịu TQ khai thác thuộc địa kiểu chủ nghĩa thực dân hiện đại.

Cần nói thêm rằng, chính sách đối ngoại của TQ không phải bắt nguồn từ đặc tính người TQ xấu, mà khách quan một giai đoạn phát triển tư bản đều phải trải qua. Nhu cầu về nguyên liệu, nhiên liệu, nhu cầu về khai thác thị trường, nạn nhân mãn… những điều đó các nước tư bản đã trải qua 200 năm trước thì bây giờ TQ phải đi qua. Đặc tính thâm nho TQ chỉ làm cho cách biểu hiện có phần quanh co hơn, cách lừa mị có phần nham hiểm hơn.

Một chính sách đối ngoại như vậy, ắt có hậu quả. Mấy năm gần đây, hàng loạt nước đóng cửa viện Khổng tử của TQ, chính sách nhập cư với người TQ đã bị phân biệt, chính sách đối với du khách TQ cũng phân biệt rõ. Một người đi Thái Lan đã kể rằng, chú ý thì thấy, người Thái đối xử với khách du lịch TQ với cái nhìn vừa sợ, vừa khinh rẻ. Ở bến tàu bến xe, khách TQ được ngăn riêng rẽ, nếu bạn là người Việt thì phải học một câu tiếng Anh: Tôi không phải là người TQ.

Do vậy, về mặt đối ngoại, thế giới đối với TQ nhất định có sự biến động. Và gần đây, có thể cảm thấy sự biến đó qua 2 sự kiện: Chiến tranh thương mại với Mỹ và giải quyết vấn đề Triều Tiên.

Một khi TQ đối nội thì nguy cơ động loạn, đối ngoại gặp tiềm ẩn khó khăn, chính quyền TQ ắt sẽ hành xử như truyền thống, chuyển mâu thuẫn từ trong ra ngoài, lấy ngoài áp chế trong. Nhìn ra ngoài, những nước lân bang TQ sẽ ăn đủ. Một là Đài Loan, rồi đến Việt Nam, Ấn Độ, Mông Cổ, Miama, Pakistan. Trong số này, trừ Pakistan có chung lợi ích với TQ vì mâu thuẫn với Ấn Độ, còn thì yếu nhất là Việt Nam. Nếu bạn là lãnh đạo TQ, bạn sẽ làm gì? Tôi là lãnh đạo Việt Nam, tôi phải làm sao? Tôi nghĩ, mọi người dân VN đều cần tự đặt ra câu hỏi này, và nên tự tìm lấy câu trả lời.

Trong phần sau, tôi nói rõ quan điểm của tôi về một vấn đề thuần túy... chuyện phiếm, liệu trong tương lai gần, động loạn TQ bắt đầu từ đâu? (còn nữa)